علائم، تشخیص و روش‌های درمان کراتوکونوس

قوز قرنیه چیست؟ علائم،تشخیص و روش های درمان کراتوکونوس

قوز قرنیه یا کراتوکونوس (Keratoconus) یکی از اختلالات اکتاتیک قرنیه است که در آن قرنیه به‌تدریج نازک‌تر شده و انحنای آن افزایش پیدا می‌کند و حالت مخروطی به خود می‌گیرد. این تغییر شکل باعث ایجاد آستیگماتیسم نامنظم، نزدیک‌بینی و کاهش کیفیت بینایی می‌شود.

قوز قرنیه معمولاً از دوران نوجوانی یا اوایل جوانی شروع می‌شود و در برخی افراد ممکن است با گذشت زمان پیشرفت کند. تشخیص زودهنگام بیماری اهمیت زیادی دارد، زیرا در صورت شناسایی و درمان به‌موقع می‌توان از پیشرفت تغییرات قرنیه جلوگیری یا آن را کنترل کرد.

 

علائم قوز قرنیه چیست؟

علائم قوز قرنیه ممکن است در ابتدا خفیف باشند و فرد آن‌ها را صرفاً به تغییر شماره چشم نسبت دهد. مهم‌ترین علائم عبارت‌اند از:

تغییر مکرر شماره عینک افزایش یا تغییر آستیگماتیسم تاری یا اعوجاج دید کاهش دید با وجود استفاده از عینک دیدن هاله اطراف منابع نور افزایش حساسیت به نور کاهش کیفیت دید در شب دوبینی یا چندتصویری در یک چشم نیاز به تعویض مکرر عینک یا تغییر نوع لنز تماسی

یکی از نشانه‌های مهم، افزایش آستیگماتیسم و تغییر مداوم نمره عینک بدون رسیدن به دید مطلوب است. در چنین شرایطی، بررسی دقیق شکل و ضخامت قرنیه توصیه می‌شود. 

چرا قوز قرنیه ایجاد می‌شود؟

علت دقیق ایجاد قوز قرنیه هنوز به‌طور کامل مشخص نشده است، اما عوامل ژنتیکی و محیطی می‌توانند در بروز یا پیشرفت آن نقش داشته باشند.

سابقه خانوادگی، آلرژی‌های چشمی و مالش مکرر چشم از عواملی هستند که در ارتباط با قوز قرنیه مورد توجه قرار گرفته‌اند. به همین دلیل، کنترل خارش و آلرژی چشم و خودداری از مالیدن چشم اهمیت دارد.
 

قوز قرنیه چگونه تشخیص داده می‌شود؟

تشخیص قوز قرنیه فقط با اندازه‌گیری شماره چشم امکان‌پذیر نیست. پزشک متخصص ابتدا معاینه کامل چشم را انجام می‌دهد و سپس در صورت نیاز، ساختار و شکل قرنیه را با تجهیزات تخصصی بررسی می‌کند.

مهم‌ترین روش‌های تشخیص عبارت‌اند از:

توپوگرافی قرنیه: نقشه‌ای از سطح قرنیه ایجاد می‌کند و برای بررسی انحنا، نامنظمی و الگوی تغییرات قرنیه کاربرد دارد.

توموگرافی قرنیه: اطلاعات دقیق‌تری از شکل قرنیه، سطح قدامی و خلفی و توزیع ضخامت قرنیه ارائه می‌دهد و در تشخیص موارد اولیه یا مشکوک اهمیت زیادی دارد.

پاکیمتری: برای اندازه‌گیری ضخامت قرنیه استفاده می‌شود و می‌تواند در ارزیابی نازک‌شدن قرنیه و برنامه‌ریزی درمان کمک‌کننده باشد.

معاینه با اسلیت‌لمپ 
 

آیا قوز قرنیه پیشرفت می‌کند؟

روند بیماری در همه افراد یکسان نیست. در برخی بیماران ممکن است قوز قرنیه برای مدت طولانی نسبتاً پایدار بماند، اما در برخی دیگر، به‌خصوص در سنین پایین‌تر، تغییرات قرنیه می‌تواند ادامه پیدا کند.

به همین دلیل، پیگیری دوره‌ای با توپوگرافی یا توموگرافی قرنیه اهمیت دارد. مقایسه نتایج تصویربرداری در طول زمان به پزشک کمک می‌کند تا مشخص کند آیا بیماری در حال پیشرفت است یا خیر. 
 

روش‌های درمان قوز قرنیه

درمان قوز قرنیه به مرحله بیماری، میزان پیشرفت، ضخامت و شکل قرنیه و کیفیت بینایی بیمار بستگی دارد.

1. عینک

در مراحل خفیف بیماری، عینک می‌تواند برای اصلاح نزدیک‌بینی و آستیگماتیسم و بهبود دید استفاده شود.

2. لنزهای تماسی تخصصی

با پیشرفت نامنظمی قرنیه، ممکن است عینک نتواند دید مناسبی ایجاد کند. در این شرایط، لنزهای تخصصی مانند لنزهای سخت گازگذر، اسکلرال و برخی لنزهای هیبریدی می‌توانند کیفیت دید را بهبود دهند. 

3. کراس‌لینکینگ قرنیه

کراس‌لینکینگ کلاژن قرنیه (Corneal Cross-Linking یا CXL) یکی از مهم‌ترین روش‌های درمانی برای قوز قرنیه پیشرونده است.

در این روش، با استفاده از ریبوفلاوین (ویتامین B2) و تابش کنترل‌شده UV-A، پیوندهای متقاطع بیشتری بین رشته‌های کلاژن قرنیه ایجاد می‌شود. هدف اصلی این درمان، افزایش استحکام بیومکانیکی قرنیه و متوقف کردن یا کاهش روند پیشرفت قوز قرنیه است.
 

نکته مهم این است که کراس‌لینکینگ در درجه اول برای تثبیت قرنیه و جلوگیری از پیشرفت بیماری انجام می‌شود و الزاماً به معنی حذف کامل عینک یا لنز نیست.

آیا مالیدن چشم باعث تشدید قوز قرنیه می‌شود؟

مالش شدید و مکرر چشم می‌تواند به قرنیه فشار مکانیکی وارد کند و در افراد مبتلا یا مستعد قوز قرنیه، به‌عنوان یک عامل قابل توجه در پیشرفت بیماری مطرح است.

اگر خارش چشم، آلرژی یا خشکی چشم باعث می‌شود مرتب چشم‌ها را بمالید، بهتر است علت زمینه‌ای آن توسط متخصص بررسی و درمان شود. E EyeWiki +1

چه زمانی باید برای بررسی قوز قرنیه مراجعه کنیم؟

اگر شماره عینک شما مرتب تغییر می‌کند، آستیگماتیسم افزایش یافته، با وجود عینک دید واضحی ندارید یا کیفیت دید شبانه شما کاهش پیدا کرده است، بهتر است علاوه بر معاینه معمول چشم، شکل و ضخامت قرنیه نیز بررسی شود.

تشخیص زودهنگام به پزشک اجازه می‌دهد روند بیماری را بهتر ارزیابی کرده و در صورت وجود شواهد پیشرفت، درمان مناسب را در زمان مناسب انتخاب کند.
 

جمع‌بندی

قوز قرنیه یک بیماری ساختاری قرنیه است که می‌تواند باعث نازک‌شدن و افزایش انحنای قرنیه و در نتیجه ایجاد آستیگماتیسم نامنظم و کاهش کیفیت بینایی شود.

تغییر مکرر شماره چشم، افزایش آستیگماتیسم و تاری دید با وجود عینک از علائمی هستند که نباید نادیده گرفته شوند. بررسی‌هایی مانند توپوگرافی، توموگرافی و پاکیمتری قرنیه در تشخیص و پیگیری این بیماری نقش مهمی دارند.

در موارد پیشرونده، کراس‌لینکینگ قرنیه می‌تواند برای تثبیت قرنیه و جلوگیری از پیشرفت بیماری مورد استفاده قرار گیرد؛ در حالی که عینک و لنزهای تماسی تخصصی بیشتر برای بهبود کیفیت بینایی به کار می‌روند. 

اگر تغییرات مکرر شماره چشم یا کاهش کیفیت دید دارید، بهتر است وضعیت قرنیه را با یک معاینه تخصصی بررسی کنید.